Wczasy w Grecji - Tło historyczne

Tło historyczne

Początki historii europejskiej, kiedy królestwa i cesarstwa Orientu rozkwitały i upadały, rozpoczęty się wraz z przybyciem Greków, Pierwszy powolny etap rozwoju, od prymitywnej kultury do wyżyn cywilizacyjnych rozpoczął się na Wyspach Egejskich w Epoce Brązu (2800 - 1000 p.n.e.). Był to wiek rozkwitu komunikacji i rzemiosła. Pokój przerywany był wojnami z barbarzyńcami. Obszar egejski zajmował kluczową pozycję we wszystkich rodzajach rzemiosła przez okres drugiego i trzeciego tysiąclecia p.n.e., między ludźmi przybyłymi z północy, Azji Mniejszej i północnej Afryki. Cała cywilizacja egejska oparta była na sile morskiej i handlu. Przeniesienie rzemiosła na wyspy i piaszczyste wybrzeża regionu egejskiego było dziedzictwem świata starożytnego, które przyczyniło się do wzrostu zasobności ich mieszkańców. Kreta utrzymywała stałe kontakty handlowe z resztą Egejów, gdzie rozkwitły niezależne małe cywilizacje, z których najbardziej godną uwagi jest cywilizacja Cyklad. Ze względu na mały obszar Cyklad mogła je zamieszkiwać jedynie niewielka liczba ludzi, ale dzięki ich zasobom, m.in. rudom metali i korzystnemu położeniu geograficznemu, zyskały duże znaczenie we wczesnej Epoce Brązu. Zatem, w zależności od tego, gdzie rozwinęła się cywilizacja egejska charakterystycznymi rysami jej pozostałości, każda z pomniejszych otrzymała swoją nazwę: minojska od nazwiska legendarnego króla Minosa; cykladzka dla grupy wysp leżących niemal w środku Morza Egejskiego; mykeńska na greckim lądzie stałym, gdzie wybudowano Mykeny, według Homera najsilniejsze miasto. Ostatnia na tym obszarze była Troja ze swoją cywilizacją. Epoka Brązu zakończyła się w okresie pomiędzy 1100 do 1000 r. p.n.e., kiedy fale dorskich najeźdźców opanowały Grecję. Przyczyniło się to do ostatniego rozkwitu kultury mykeńskiej. Dorowie byli wprawdzie plemieniem wojowniczym, ale to oni przynieśli ze sobą Epokę Żelaza, która wywarła ogromny wpływ. W międzyczasie, około 1000 r. p.n.e. Jonowie i Pelazgici opuścili kontynent pod presją inwazji Dorów na Peloponez. Przebyli morze i osiedlili się w północnej części Wysp Egejskich i wzdłuż wybrzeża Azji Mniejszej. Greccy kolonizatorzy posiadali geniusz osiedlania się w dobrych miejscach i mieli intuicję w dobieraniu takich punktów, by były one opłacalne handlowo. Wielkie miasta wyrosłe w 7 i 8 wieku p.n.e. na azjatyckim brzegu były centrami znakomitej cywilizacji. Miała ona styczność z wielkimi cywilizacjami Wschodu, które zaczerpnęły grecki wigor, energię i pragnienie wolności. Wielkością przerosły one większość miast starej Grecji i ich cywilizacja była piękniejsza i bogatsza, z wyjątkiem może wczesnego Koryntu. Do miast tych możemy zaliczyć Klazomenaj, Helikarnas, Fokaja, Samos, Efez i nade wszystko Milet. Były one kolebką nauki i filozofii. Po raz pierwszy nastąpił rozkwit indywidualnego miasta-państwa. Myśl była wolna i ludzki duch zmartwychwstał. Ludzie odnaleźli wolność i czas był dogodny dla rozmyślań nad celem życia oraz czynnikami rozwoju cywilizacji. Jednak tragedią tych niezależnych i kwitnących miast było to, iż chciały być zbyt samodzielne. Nawet do tego stopnia, że nie mogły zjednoczyć się przeciwko wrogowi. Nieszczęściem ich okazała się niewola - najpierw lidyjska, a później perska. Przez te kilka stuleci wolności miały czas, by wykonać ogromną pracę: otworzyć obszary Morza Śródziemnego i Morza Czarnego dla cywilizacji. Kolonie greckie sięgały od wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego do basenu Morza Czarnego. Zarodki tej kultury, która przyczyniła się do zmiany oblicza człowieka zachodu w późniejszym czasie, prawdopodobnie
zostały zasiane tutaj w 6 wieku p.n.e. Okres ten zakończył się kryzysem dwu rywalizujących miast-państw: Sparty i Aten.

Poczynając od Homera I jego wielkich dzieł „Iliady" i „Odysei" kultura grecka wkroczyła w nowy okres szybkiego rozwoju, który poprzedził okres klasyczny (550 - 323 r. p.n.e.). Ten ostatni pozostawił po sobie najważniejsze pomniki i pamiątki, ukształtował także idee i zasady, które funkcjonują w kulturze do dzisiaj.
„Złoty Wiek" był najbardziej twórczy, ale i bardzo niespokojny. W tym czasie miały miejsce konflikty wewnętrzne i najazdy wrogich wojsk. Pierwszy najazd Persów nastąpił w 490 r. p.n.e., jednak skuteczność i sprawność zjednoczonych armii greckich, szczególnie ateńskiej, pozwoliła powstrzymać oddziały perskie pod Maratonem.
Okres od 480 do 431 r. p.n.e. to czas rządów wielkiego męża stanu - Peryklesa, który zainicjował wielki program budowy Aten, obejmujący także Partenon i Propyleje na Akropolu. Na zewnątrz kwitnące imperium ateńskie niechętne było sprzymierzeniu się z innym państwem, siłą zmuszane do posłuszeństwa. Wewnętrzna organizacja państwa oparta była na radykalnej demokracji, polegającej na ludowych zebraniach otwartych dla wszystkich i na Radzie Areopagu złożonej z archontów, wybieranych przez coroczne głosowanie. Ateny były w tym czasie centrum kultury, otwartym na wszystkie nowości w nauce, filozofii i sztuce. Dłużej niż pół wieku miasto cieszyło się polityczną przewagą, ale prawdziwe jego znaczenie dla historii zachodu ukształtowało się dzięki wieloaspektowej aktywności w dziedzinie sztuki, organizacji życia i myśli filozoficznej.
Wojna peloponeska (431 do 404 r. p.n.e.) wybuchła jako rezultat obaw Sparty przed siłą Aten. Niestety zapowiadała ona schyłek tych drugich. Wielka zaraza w 430 r. p.n.e. oraz fatalne w skutkach nieporozumienia w kwestiach strategicznych, po śmierci Peryklesa, doprowadziły do tego, iż Sparta objęła protektorat nad Atenami. Kłótnie między Grekami niemalże doprowadziły do utraty niepodległości, której wcześniej zagrażała Persja. Okazało się, że na historię zachodu istotny wpływ miały bitwy pod Maratonem, Salaminą i Plateą.
W 4 wieku p.n.e. Grecja była bardzo osłabiona długą wojną, kiedy pojawiła się nowa siła - Macedonia. Wielu wybitnych Ateńczyków próbowało doprowadzić do przymierza, jednakże najsilniejszym okazał się głos największego z mówców ateńskich - Demostenesa, który był zwolennikiem czynnego oporu. W konsekwencji doprowadziło to do przegranej pod Cheroneą w 338r. p.n.e. Los Aten i kilku innych miast leżał teraz w rękach Macedończyków. Ich potęga i niezależność kończyły się. Niewykorzystana została jednakże możliwość zjednoczenia, pomimo iż Grecy mówili jednym językiem, oddawali cześć tym samym bogom i mieli podobny sposób życia na całym obszarze od Morza Jońskiego do Azji Mniejszej i od Krety do Macedonii.
Dopiero w historii musiał się pojawić Filip Macedoński, który wykorzystał ten brak jedności i podbił wszystkie greckie miasta na południe od swego królestwa w Pełli. Ten naród bardzo szybko stał się silny pod jego rządami i zyskał jeszcze na sile pod rządami jego syna, Aleksandra. Okres od 4 do 2 wieku p.n.e. znany jest jako okres hellenistyczny. W momencie śmierci Aleksandra Macedonia była potężnym imperium, natomiast naród nazywany był Hellenami. To wielkie państwo osłabiły i w rezultacie doprowadziły do upadku kłótnie między spadkobiercami, a także mocne w tym czasie ruchy niepodległościowe. Wtedy właśnie Grecja dostała się pod protektorat Rzymu. Jakość tworzonych dzieł znacznie się obniżyła na rzecz ilości. Rzymianie byli także wielkimi budowniczymi. To dzięki nim w Grecji powstały pierwsze drogi, akwedukty, mosty, łaźnie publiczne. W ich sztuce dominował monumentalizm i zdobnictwo o tematyce batalistycznej, z reguły dotyczącej odniesionych zwycięstw. Proporcja i porządek to cechy sztuki greckiej okresu klasycznego. Rzeźbiarze poszukiwali nie tylko perfekcji wykonania, ale i doskonałości przedmiotu. W odróżnieniu od Rzymian nie nadawali swym rzeźbom monumentalnych rozmiarów. Nawet podczas rzymskiej dominacji Ateny zachowały swoje wybitne miejsce w studiach filozoficznych, nauce i sztuce. Nie zmieniło to ich pozycji jako „uniwersytetu" Imperium Rzymskiego, nawet wtedy gdy Neron wywiózł pomniki Ateny do Wiecznego Miasta.
Okres panowania Rzymian (146 do 138 r. p.n.e.) to także czas narodzin Chrześcijaństwa. Święty Piotr wygłaszał wtedy kazania na Polach Marsowych w Atenach, oraz w innych częściach kraju. Pokolenie później święty Jan napisał swoją Apokalipsę na jednej z wysp archipelagu - Patmos.
Po rozpadzie Imperium Rzymskiego na Wschodnie I Zachodnie, Grecja stała się częścią Imperium Bizantyńskiego, Było ono pod dużym wpływem kultury I myśli greckiej, tak iż język łaciński, będący dotychczas językiem interesów i rozmów oficjalnych, został zastąpiony przez grekę. Epoka bizantyńska przetrwała (395 do 1453 r.) 1000 lat. W tym czasie rozwijała się nadal literatura i sztuka, jednakże tak jak obyczajowość pozostawała pod silnym wpływem Kościoła. Architektura sakralna wytworzyła dobrze znany typ kościoła na planie krzyża z kopułą nad przecięciem transeptu i nawy głównej i typ bazylikowy z wyższą nawą główną oraz jedną lub dwiema nawami zewnętrznymi wyznaczonymi kolumnadą. Mozaiki i freski osiągnęły wówczas doskonałość. Okres ten zakończył się upadkiem Konstantynopola w 1453 r., kiedy Imperium Otomańskie podbiło obszar Grecji. Dlatego też wielu pisarzy, uczonych i myślicieli udało się na zachód Europy wraz ze swoimi bezcennymi manuskryptami. Było to niewątpliwie jednym z czynników mających wpływ na rozwój Renesansu.
Wcześniej, pod pretekstem krucjat Imperium Bizantyńskie atakowane było przez armię katalońską, frankońską czy wenecką, które kilkukrotnie plądrowały Grecję.
Pod rządami otomańskimi pozostała do roku 1821, kiedy niezależne powstania połączyły się, by rozpocząć GreckąWojnęo Niepodległość (1821 - 1834).
Historia współczesnej Grecji rozpoczyna się od wyzwolenia z tureckiej niewoli. W 1830 roku kraj został uznany za niepodległe państwo przez wielkie mocarstwa (Wielką Brytanię, Rosję, Francję). Pierwsza monarchia została założona przez króla Ottona Bawarskiego. Przez kilka następnych dziesięcioleci trwało przyłączanie terenów, które zawsze były zamieszkane przez Greków. Najpóźniej weszła w skład terytorium kraju grupa wysp Dodekanez, bo dopiero po zakończeniu Wojny Światowej.
Dzisiaj Grecja jest krajem, który bardzo szybko się rozwija i staje się coraz nowocześniejszy. Długa historia zobowiązuje i Grecy mają tego świadomość przekazując następnym pokoleniom tradycję.
Ze względu na swe położenie geograficzne i pozycję w tej części Morza Śródziemnego Grecja i Grecy zobowiązani byli i są nadal wobec przeszłych i przyszłych pokoleń do utrwalania dziedzictwa przeszłości i kontynuacji wkładu w kulturę europejską.